بیماریهای کبدی
کبد یکی از ارگانهای بسیار مهم در بدن است که نقش مهمی در هضم غذا، متابولیسم و دفع سموم از بدن ایفا میکند. بیماریهای کبدی به هر نوع از آسیب یا بیماری گفته میشود که بر روی عملکرد کبد تأثیر بگذارد. این نوع از بیماریها در سطح بالا حتی میتواند موجب نارسایی کبدی شود. چک کردن میزان آنزیمهای کبدی، همیشه میتواند یک فاکتور مهم برای تشخیص این بیماریهای کبدی محسوب شود.
مهمترین انواع بیماریهای کبدی عبارتاند از:
۱- هپاتیت
هپاتیت یک بیماری التهابی کبدی است که میتواند موجب مختل شدن سیستم کبد شود. بهطور کلی سه نوع هپاتیت در دنیا شناسایی شده که نوع اول آن (HAV A) بهطور معمول توسط آب یا غذاهای آلوده منتقل میشود اما دو نوع بعدی یعنی HAV B و HAV C اغلب از طریق انتقال خونی به بدن بیمار منتقل میشوند. بهعنوان مثال، استفاده از سرنگهای آلوده و همچنین رفتارهای پرخطر جنسی، از جمله عوامل مهمِ ابتلا به این بیماری است که در نهایت به افزایش سطح آنزیمهای کبدی منجر میشود.
۲- کبد چرب
کبد چرب هم یکی دیگر از بیماریهایی است که امروزه نامِ آن را بسیار بیشتر از قبل میشنویم. دلیل این موضوع، بهطور کلی استفاده از رژیمهای غذایی نامناسب و همچنین عدم تحرک به میزان کافی است. در این بیماری، چربیهای مضر در سلولهای کبدی جمع میشوند و در نهایت ممکن است به کبد چرب منجر شود. توجه داشته باشید که یکی از دلایل مهم بالا رفتن آنزیمهای کبدی، همین بیماری کبد چرب است.
۳- سیروز کبدی
سیروز کبدی یکی از انواع پیشرفتهی بیماریهای کبدی است. در این بیماری، بافت سالم کبد که مسؤلیت مهمی را هم در بدن بر عهده دارد، بهطور دائمی تخریب شده است. توجه داشته باشید که این بیماری علاوه بر اینکه موجب بالا رفتن آنزیمهای کبدی میشود، همچنین درمان بسیار سختی هم دارد و در صورتیکه بیمار به سیروز کبدی مبتلا باشد، معمولاً نیاز به پیوند کبد دارد.
۴- سرطان کبد
یکی دیگر از انواع بیماریهای کبدی، سرطان کبد است. در این بیماری، سلولهای سرطانی در کبد بیمار رشد میکنند. توجه داشته باشید که سرطان کبد هم موجب میشود تا سطح آنزیمهای کبدی بالا رود؛ با این حال این عامل نسبت به عوامل دیگری که در قسمتهای قبلی به آن اشاره کردیم، کمتر شایع است.
آنزیمهای کبدی بالا
آنزیمهای کبدی بالا در خون، نشان دهندهی این است که کبد بهطور صحیح وظیفهی خود را انجام نمیدهد. به همین دلیل است که وقتی پزشک معالج به عملکرد کبد شما شک میکند، سعی میکند تا با آزمایش چکاپ کامل، سطح این آنزیمها را در خون اندازهگیری کرده و آن را با میزان نرمال مقایسه کند.
بهعنوان توضیح بیشتر لازم است در نظر داشته باشید که در مواردی که کار سلولهای کبدی مختل میشود، آنزیمهای کبدی و همچنین مواد شیمیایی بیشتری را نسبت به حد نرمال آن وارد خون میکنند. به همین دلیل آزمایش خون اولین تستی است که برای اطمینان از صحت کارکرد کبد، تجویز میشود و سپس با آنالیز این آزمایش و در صورتِ نیاز، تستهای دیگری هم مثل سونوگرافی کبدی از بیمار گرفته میشود.
آنزیمهای کبدی باید به مقدار مناسب در خون وجود داشته باشند تا تولید صفرا را انجام دهند، در مقابل عفونتها مقابله کند و سموم بدن را هم دفع کند. بهعبارت دیگر این سطح بالای آنزیمها است که خطرناک است و نه سطح نرمال آن.
اگر نشانههای زیر را دارید، بهترین کار این است که به یک متخصص غدد مراجعه کنید تا با یک آزمایش خون، آنزیمهای کبدی شما مورد بررسی قرار گیرد:
- خارش ادامهدار در نقاط مختلف بدن
- دردهای شکمی دنبالهدار
- تیره رنگ شدن ادرار
- کاهش اشتها، احساس حالت تهوع و استفراغ
- خستگی مداوم
- سفید شدن چشم و همچنین زرد شدن پوست
درمان آنزیم کبدی بالا
اما آیا اگر آنزیمهای کبدی خون بیشتر از میزان نرمال بود، همه چیز تمام است؟ آیا باید زانوی غم بغل گرفت و فکر کرد که کارِ دنیا تمام شده است؟ خوشبختانه در بسیاری از موارد درمانهایی برایِ آنزیم کبدی بالا وجود دارد که پزشک معالجتان بر اساس علائم بالینی و نتایج آزمایشات ممکن است برایتان تجویز کند.
اما بهطور کلی یک سری راهکارها وجود دارد که اولاً از ابتلای به این بیماری جلوگیری کرد و ثانیاً حتی در مواردی که به این بیماری هم دچار شدهاید، بتوان بهعنوان درمان تکمیلی در کنارِ درمانهای دارویی که توسط پزشک برایتان تجویز میشود، این راهکارها را هم بهکار ببندید:
۱- تغییر سبک زندگی
یکی از مهمترین راهکارها برای درمان سطح بالای آنزیمهای کبدی، تغییر سبک زندگی است. سعی کنید از غذاهای فست فود و دارای کالری بالا، غذاهای سرخ کردنی و … پرهیز کنید و همچنین فعالیت ورزشی را در برنامهی روزانهی خودتان قرار دهید.
۲- استرس را کاهش دهید
یکی دیگر از مواردی که هم به تنظیم سطح آنزیمهای کبدی و هم به سندروم متابولیک کمک میکند، کاهش استرس در زندگی است. اینکه گفتهاند استرس مادرِ همهی دردهاست، واقعاً بیراه نیست. مدیتیشن و یوگا از جمله راهکارهای ثابت شدهای است که به شما کمک میکند تا میزان استرس خود را کنترل کنید.
۳- مواد مخدر و الکل را ترک کنید
یکی از موارد مهمی که باعث افزایش سطح آنزیمهای کبدی در خون میشود، استفاده از مواد مخدر و الکل است. بنابراین در صورتیکه شما هم جزو افرادی هستید که درگیر استفاده از مواد مخدر یا الکل هستید، حتماً در اولین اقدام استفاده از این مواد را ترک کنید.